Η προσποίηση του αιώνα - Μπάσκετ και εξουσία.

Δες αυτό που κυκλοφόρησε στο ίντερνετ τελευταία.

Δε θα εξετάσουμε εδώ τώρα αν και ο ίδιος δεν το κατάλαβε και μπερδεύτηκε ή αν ήταν ηθελημένη προσποίηση. Ότι και να έγινε το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο. (Το πιο πιθανό είναι να μπερδεύτηκε όπως φαίνεται)

Τι έπαιξε εδώ δηλαδή;
Ο τύπος με το άσπρο έκανε μια κίνηση αντίθετη από αυτή που θα άρμοζε στη θέση του εκείνη τη στιγμή. Ήταν παίχτης της αντίπαλης ομάδας και κανονικά θα έπρεπε να κατευθυνθεί όσο πιο γρήγορα γίνεται  προς το καλάθι και γρήγορα να πετύχει το δίποντο. Κυνηγημένος! Αυτοί ήταν περισσότεροι και αυτός ήταν μόνος του.  Ακριβώς αυτό πήγε να γίνει. 

Μέχρι που κάνει μια εντελώς απρόσμενη και αντίστροφη κίνηση και παριστάνει ότι δεν είναι κυνηγημένος. Αυτό μετέτρεψε όλο το χώρο γύρω του σε χώρο που του ανήκει και οι παίχτες της ομάδας με τα μπλε του φέρθηκαν έτσι ακριβώς. Έγινε κυρίαρχος του χώρου, επειδή απλά προσποιήθηκε ότι ήταν ο κυρίαρχος του χώρου. Σαν να μην ήταν η δικιά τους μεριά του γηπέδου αλλά δικιά του. Και οπισθοχώρησαν. Θεώρησαν ότι πατάνε σε ξένο έδαφος. Από κυνηγημένος ο Miller βρέθηκε απολύτως κυρίαρχος μέσα στη φωλιά των αντιπάλων. Και αυτό επειδή προσποιήθηκε ότι δεν τον κυνηγάει κανένας, προσποιήθηκε ότι βρίσκεται στη δικιά του μεριά του γηπέδου. Ακόμα και ασυναίσθητα να το έκανε ήταν η καλύτερη αντίδραση για την επιβίωσή του. 

Τι μπορεί να μας πει αυτή η ιστορία; Ε; 

 

Φαντάσου στη θέση του miller τον Άδωνη.

Έχουμε εδώ την οπτική αποτύπωση μιας στρατηγικής πολύ διαδεδομένης στις άρχουσες τάξεις. Όπως και ο μπασκετμπολίστας έτσι και οι ελίτ βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, είναι πάντα ποσοτικά λιγότεροι και πάντα ως πλούσιοι δυνάμει κυνηγημένοι από τους φτωχούς (στις καλές εποχές αυτό). Διαχρονικά βρίσκουν ένα σωρό τρόπους να κρατούν το θρόνο τους  και να μας ταράζουν στα δίποντα και στα τρίποντα. Μια από αυτές τις στρατηγικές είναι η προσποίηση. 

O Άδωνις ξέρει ότι είναι σε θέση κυνηγημένου, ξέρει ότι δολοφονεί ασθενείς στα νοσοκομεία. Αυτή τη στιγμή έχει γίνει πρωταγωνιστής στη κυβέρνηση των καθαρμάτων επειδή είναι ένα εξαιρετικά φιλόδοξο άτομο. Στην ποιητική συρραφή που δημοσίευσε πρόσφατα ένα από τα ποιήματά του λέει τα εξής:

Μελέτησα την Ιστορίαν
Σπούδασα την Ιστορίαν
Δίδαξα την Ιστορίαν
Διδάχτηκα από την Ιστορίαν

Αγάπησα την Ιστορίαν
Μόνη μου φιλοδοξία παιδιόθεν
να “γράψω” Ιστορίαν.

Και να με γράψει και η Ιστορία…
εις τας δέλτους της.

Πάρε φάτσα που θέλει να τον γράψει και η Ιστορία!!

Μιλάμε για άρρωστο άτομο. Ένας κανονικός εξουσιαστής με φιλοδοξίες. Αυτό τον κάνει να αισθάνεται ότι βρίσκεται στη θέση που του αρμόζει. Κι έτσι βρίσκει το θάρρος και το θράσος να προσποιείται ότι βρίσκεται στη περιοχή του. Και αυτό πιάνει πολλές φορές. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει γίνει ο νούμερο 1 στην υπεράσπιση των μέτρων. Αυτό δεν έγινε επειδή ήταν πάντα νούμερο αλλά και επειδή βρίσκεται ψυχολογικά σε μια τέτοια κατάσταση. Προσποιείται πολύ καλά ότι δεν είναι κυνηγημένος με αποτέλεσμα και οι αντίπαλοί του να του φέρονται αναλόγως. Την έλεγε μόνος του σε όλον το σύριζα. 

Η στρατηγική της προσποίησης είναι διαχρονική και πάντα ευνοείται και από τις ιεραρχικές δομές (οπού αυτός που προσποιείται βρίσκεται από πάνω και κοιτά προς τα κάτω) αλλά και από τις θεαματικές αναπαραστάσεις του σήμερα. Η προσποίηση μέσα από την προβολή από τα μέσα, παραδοσιακά και διαδικτυακά, πέραν του ότι πολλαπλασιάζεται δημιουργεί και μια ποιοτικά διαφορετική κατάσταση που είναι κάπως έτσι:

Εντός των μέσων υπάρχει η εξής κατανομή. Κάποιοι έχουν πρόσβαση στη διαμόρφωση του περιεχομένου του λόγου αλλά οι περισσότεροι είναι δέκτες και θεατές. Αυτό ισχύει και για ΤιΒι και για ίντερνετ με ποιοτικές αλλά κυρίως ποσοτικές διαφορές – λόγω της συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής του διαδικτύου (δομή client server, βλέπε “δε θέλουμε wifi”). 

Η προσποίηση είναι κάτι που λαμβάνει χώρα σε αυτό το πλαίσιο. Άσχετα με το περιεχόμενο του λόγου από τη μεριά αυτού που προσποιείται και από τους αντιπάλους του, η προσποίηση στη προκειμένη συνθήκη παράγει κάποια επιπλέον πράγματα από αυτά που είδαμε στη περίπτωση του Miller στο γήπεδο του μπάσκετ. Το γήπεδο δεν είναι με τέτοια σαφήνεια προσδιορισμένο και οι ομάδες επίσης δεν είναι τόσο διακριτές. Το γήπεδο είναι περισσότερο δίκτυα και οι ομάδες είναι πάντα μπλεγμένοι με τους θεατές σε μια σχέση όχι αποκρυσταλλωμένη αλλά δυναμική που συνεχώς αλλάζει. Έτσι, ο πολλαπλασιασμός από τη μια απλά μεγεθύνει την κατάσταση που είδαμε στο βίντεο και από τις δύο πλευρές (κυνηγημένους και κυνηγούς), ορίζει το πεδίο της αντιπαράθεσης που και αυτό πολλαπλασιάζεται, πράγμα που κάνει τον αντίπαλο λόγο εκτός αυτού του πεδίου πολύ πιο δύσκολο να εμφανιστεί (δηλαδή αυτόν που θα πει “ρε παιδιά απλά προσποιείται, σας κοροϊδεύει, φάτε τον”), πόσο μάλλον να ορίσει εκ νέου την αντιπαράθεση. 

Από την άλλη μεριά, και αυτό είναι η κρίσιμη ποιοτική διαφορά, η προσποίηση συντελείται σε πολλαπλά επίπεδα ταυτόχρονα και μη-ταυτόχρονα. Άλλου ύφους η προσποίηση στο mega, άλλο στο προσωπικό blog, άλλο σε μια ομιλία σε συνδικαλιστές, άλλο στους οπαδούς του κόμματος κτλ. Ο Καρατζαφέρης είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοροποίησης αυτής (όχι μόνο της προσποίησης) όπου άλλα έλεγε στη βουλή, στα κανάλια, στο τηλε-άστυ τα μεσάνυχτα και στα συνέδρια του ΛΑΟΣ. Αυτό κάνει την προσποίηση να μην είναι μια αλλά πολλές. Είναι προσποιήσεις. Με διαφορετική απεύθυνση η καθεμία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο Α και ο Β θεατής-πολίτης να έχουν πιαστεί κορόιδα αλλά για διαφορετικούς λόγους ο καθένας. 

Και αυτό σημαίνει
α) πως οι αποκρίσεις τους απέναντι στις διαφορετικές προσποιήσεις είναι επίσης διαφορετικές, άρα συνεχώς αναπαράγεται μια διαίρεση που κάνει σχεδόν αδύνατη μια αναμέτρηση με μπασκετικούς όρους ανάμεσα σε δύο κυρίαρχες ομάδες (ας πούμε Πλούσιοι vs Φτωχοί). Έχεις από τη μια την ομάδα Άδωνη και από την άλλη πολλές διαφορετικές ομάδες.
β) σημαίνει πως ακόμα και σε περίπτωση που αντιλαμβάνονται την προσποίηση και ο Α και ο Β, ο καθένας αντιλαμβάνεται διαφορετική προσποίηση με αποτέλεσμα η αντίδραση να είναι πάλι διαφορετική. Ξανά διαίρεση δηλαδή. 

Όλα αυτά πολύ θεωρητικά θα μου πεις. 

Ένα παράδειγμα στα γρήγορα γιατί πλησιάζω το μέγεθος εκείνο όπου το κείμενο δε θα διαβάζετε. 

Βρισκόμαστε στην εποχή όπου το ΠΑΣΟΚ φέρνει το ΔΝΤ και αναιρεί ότι είχε προεκλογικά υποσχεθεί. Όταν κάποιος άλλα λέει κι άλλα κάνει τον κυνηγάς. Ποια η στρατηγική της προσποίησης του ΠΑΣΟΚ τότε; Πρώτα πρώτα τα ρίχνει στη προηγούμενη κυβέρνηση, ότι είπε ψέμματα και γι’αυτό “χάσαμε και το σεβασμό των φίλων και εταίρων”. Από κυνηγημένοι προσποιηθήκαν πως είναι οι σωτήρες του τόπου – ενώ αν δεν προσποιούνταν θα μπορούσαν να πούνε “παιδιά συγνώμη, δεν ξέραμε ότι τα πράγματα ήταν έτσι, πάμε σε εκλογές χωρίς «λεφτά υπάρχουν»”. Αυτή η τοποθέτηση αμέσως αμέσως απευθύνεται στον μέσο έλληνα πασόκο  ο οποίος ούτε κατά διάνοια δεν του πάει στο μυαλό ότι αυτοί τον κοροϊδεύουν – έτσι ξεμπερδεύεις με τους πασόκους, που την εποχή εκείνη δεν ήταν καθόλου λίγοι. 

Ορίζει το γήπεδο στην εξής βάση. Η χώρα, όλοι εμείς οι έλληνες βρισκόμαστε σε δύσκολη θέση και γι’ αυτό σήκωσαν τα μανίκια για να εργαστούν για την αντιστροφή του κλίματος. Δηλαδή, να φτιάξουν μια καλή εικόνα προς τα έξω. Ορίσανε το έξω και το μέσα. Το έξω είναι οι “κακοί” που θέλουν πάντα το κακό μας και οι “καλοί” φίλοι που τους ξεγελάσαμε. Άρα, πρέπει από τη μια να πολεμήσουμε όλοι μαζί τους “κακούς” αλλά και να θυσιαστούμε για να αποδείξουμε στους “καλούς” πως αξίζουμε τη φιλία τους.  Εμείς είμαστε οι έλληνες, το ελληνικό έθνος, η ελληνική ψυχή που ξέρει να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες. Δύο απευθύνσεις έχουμε εδώ. Σε αυτούς που πιστεύουν πως ο Κίσινγκερ και οι Μασόνοι μας πολεμάνε διαχρονικά εμάς του έλληνες και σ’ αυτούς που όντως πιστεύουν πως πρέπει επιτέλους κι εμείς να σοβαρευτούμε και να γίνουμε Ευρώπη. Η πρώτη ομάδα είναι αυτή που εκφράστηκε μετέπειτα από  Χ.Α. και λαϊκή δεξιά, η δεύτερη είναι όλα αυτά τα κεντροαριστεροφιλελεύθερα. Πάνε κι αυτοί. 

Ο σωτήρας κάποιον σώζει πάντα. Εδώ έχουμε την προσποίηση σε αυτές τις ομάδες που τις βρίσκουμε σε όλο το πολιτικό φάσμα που ψάχνουν πάντα για σωτήρες, που πάντα βρίσκουν προτιμότερο να υπάρχει κάποιος σωτήρας ακόμα και κακός, παρά να μην υπάρχει κανένας (και ποιος αναλαμβάνει μετά την ευθύνη της ύπαρξής του, ποιος σηκώνεται από τον καναπέ;). Οι ελλαδίτες έχουν μεγάλη παράδοση στη σωτηριολαγνεία, εξού και το “ραγιάδες”. Πάνε κι αυτοί.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία έπαιξε το ρόλο του αυτό είπα πιο πάνω. Τα διαφορετικά μέσα. Από μια ηλικία και πάνω, οι άνθρωποι που ενημερώνονται από τηλεόραση, άντε και καμιά εφημερίδα (ειδικά στην επαρχία) έτρωγαν μια προσποίηση με έναν πιο παραδοσιακό ξύλινο λόγο. Η νεότερη γενιά που  ενημερώνεται από διαδίκτυο χωρίζεται σε 2 ποιοτικές κατηγορίες. Οι λίγοι που ξέρουν όντως να ψάχνουν και να ενημερώνονται από το ίντερνετ και οι πολλοί που είναι κυρίως χρήστες του facebook, του youtube και του google. Η 2^η κατηγορία δεν έχει μεγάλη διαφορά από τις νοικοκυρές που ενημερώνονται από την TV, κυρίως τα πρωινάδικα. Οπότε κάθε φορά που σκέφτεσαι ότι σήμερα ευτυχώς υπάρχει το ίντερνετ, μη χαίρεσαι τόσο. Ρώτα πρώτα “ποιο ίντερνετ; Πώς το χρησιμοποιούν το ίντερνετ;”

Η προσποίηση ορίζει και το γήπεδο, διότι όταν προσποίησε πως είσαι ο σωτήρας του ελληνικού έθνους/λαού, αμέσως δημιουργείς το φαντασιακό ότι το ματς είναι ανάμεσα σε αυτόν και τους ξένους και όχι ανάμεσα στους κεφαλαιοκράτες (που είναι κυρίως ντόπιοι και εκείνοι οι ξένοι που θέλουν να επενδύσουν στην ελλάδα) και στις υπόλοιπες τάξεις.  Η ιδιαιτερότητα της συγκυρίας είναι πως η κεφαλαιοκρατική τάξη επιτίθεται σε όλες τις από κάτω της τάξεις (εκτός ίσως από μια τάξη διευθυνόντων). Γι’ αυτό και η προσποίηση είναι κομβικής σημασίας στρατηγική. 

Παρόλο δηλαδή που κάποια στιγμή οι πολλές κοινωνικές ομάδες που είδαμε κατάλαβαν ότι τους κοροϊδέψανε, ο καθένας το κατάλαβε για τους δικούς του λόγους και είχε και τις δικές της αντιδράσεις όπως αναφέρω πιο πάνω στο πιο θεωρητικό. Βλέπεις από ΧΑ, ΑΝΕΛ, ΕΠΑΜ, αγανακτισμένοι, αριστεροί και σία, δημαρίτες, λοβέρδοι, και η μεγάλη ομάδα της σωτηριολαγνείας που έτρεξε στο σύριζα και εξαφανίστηκε από τους δρόμους και τις πλατείες μετά τις εκλογές του 2012. 

Πουθενά βέβαια δεν υπονοώ πως η προσποίηση είναι μια εγγενώς εξουσιαστική στρατηγική. Αλλά σίγουρα δεν την συναντάς συχνά μεταξύ ανθρώπων και ομάδων που τους συνδέουν σχέσεις αλληλεγγύης και ειλικρίνειας.

Ένα από τα βασικά που πρωτομαθαίνεις όταν είσαι σε μια ομάδα είναι το εξής: Μην ψαρώνεις στις προσποιήσεις του αντιπάλου!

Απλά πράγματα.